تصفیه فاضلاب نساجی

shamimsharifتصفیه فاضلاب صنعتی0 Comments

textile shakhes

اهمیت تصفیه فاضلاب نساجی و رنگرزی : فاضلاب نساجی به عنوان یکی از صنایع مهم تولید کننده فاضلاب صنعتی ، به دلیل حجم پساب صنعتی بالا و وجود عوامل مضر محیط زیستی که در ادامه ذکر خواهد شد از صنایع قابل توجه در تصفیه فاضلاب صنعتی به شمار می رود. پیشرفت و توسعه تکنولوژی در جوامع صنعتی و در حال رشد که از یک منظر و دیدگاه برای مردم آن جوامع رفاه و آسایش  به ارمغان آورده است ولی از جنبه دیگر صدمات و ضررهایی به محیط زیست آنها وارد نموده که بعضی وقت ها فاجعه آفرین و بیشتر موارد امکان جبران ضایعات وارده به اکوسیستم پیرامونی را ناممکن ساخته است. برهم زدن موازنه فعال اکوسیستم منتج به نابودی و از بین رفتن گونه های مختلف جانوری و گیاهی شده است و یا آنها را در آستانه نابودی قرار داده است. محصول ناخواسته صنعت و یا محصول جانبی فعالیت های صنعتی، ایجاد آلودگی یا آلودگی به معنی وسیع کلمه است. با توجه به اینکه کلیه صنایع به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم و با شدت و ضعف نیاز به آب دارند و آب مصرفی آنها با توجه به نوع صنعت و نوع محصول تولیدی تقریبا باید آب تمیزی باشد و مقدار و حجم مصرفی آن در بعضی صنایع از جمله صنایع نساجی خیلی زیاد می باشد و نهایتا محصول جانبی آنها آبی آلوده با بار آلودگی خیلی بالا نسبت به آب مصرف خواهد بود لذا می توان نتیجه گرفت که صنعتی شدن جوامع ناخواسته محصولی به جامعه هدیه خواهد داد که همانا آب های آلوده یعنی پساب های صنعتی است. این آب های آلوده علاوه بر موجودات، در آب های سطحی و زیرزمینی باعث مریضی و مرگ و میر هزاران انسان در کوتاه مدت و یا دراز مدت شده و خواهد شد. خوشبختانه طبیعت یعنی اتمسفر، دریاها، رودخانه ها، جنگل ها، مراتع قدرت پالایش مواد آلاینده را در ذات خود دارند ولی متاسفانه وقتی حجم و مقدار این مواد بیش از ظرفیت و تحمل این سیستم های تصفیه طبیعی باشد باعث بهم خوردن تعادل آن ها گردیده و تخریب و نابودی آن ها را موجب خواهد شد. این مساله به وضوح در مناطق صنعتی پرجمعیت در دریاچه ها و رودخانه ها و جنگل های اطراف آن ها مشهود است. آلاینده هایی که وارد آبراه های سطحی و زیرزمینی می گردند را به دو گروه اصلی یعنی آلاینده های غیرقابل تجزیه بیولوژیکی nonbiodegradable  و آلاینده های قابل تجزیه بیولوژیکی Biodegradable می توان تقسیم بندی نمود. بطور کلی آلاینده ها در صورتی که بدون عملیات اولیه یعنی تصفیه مقدماتی وارد سیستم رودخانه و یا مسیر دریافت کننده طبیعی گردند به مرور تغلیظ گردیده و حیات فعال و زنده موجود در آن سیستم ها را از بین برده و نابود خواهند کرد. آلاینده هایی که وارد آب می شوند بطور کلی باعث کاهش اکسیژن محلول در آب ها می گردند. علاوه بر آن مواد معلق و کلوییدی مانند مواد رنگزا، چربی، روغن، اسیدها و بازها ترکیبات فلزی واسطه و….. باعث نابودی موجودات زنده در آن ها می گردند. در میان صنایع مختلف صنعت نساجی به علت مصرف زیاد آب تولید حجم زیادی پساب حاوی مواد شیمیایی مختلف با توجه به مواد خام اولیه و شیوه تولید می نمایند. این پساب ها بعلت دارا بودن موارد رنگزای گوناگون، سطح فعال ها، روغن ها و …. دارای بار آلودگی خیلی بالایی هستند. اگر این پساب ها که در فرایندهای مختلف تولید بوجود می آیند را بدون تصفیه و پاکسازی لازم به آبراه های پیرامون دفع نمایند باعث آلودگی این آب ها شده و صدمات جبران ناپذیری به منابع آبی منطقه و کشور وارد خواهند کرد که تاوان آن را نسل های حاضر و نسل های آینده باید بپردازند. با توجه به خصوصیت های پساب های نساجی یعنی حجم زیاد، رنگین بودن و دمای بالای آن ها، بطور خیلی خلاصه به مشکلات و مسایلی که این آب ها می توانند در صورت دفع بدون تصفیه در آب های پیرامونی ایجاد نمایند اشاره می شود. رنگین بودن پساب های نساجی در نتیجه حضور مواد رنگزا علاوه بر سمی بودن و سرطان زا بودن دسته هایی از آن ها، مشکلاتی از منظر حس زیبایی دوستی ایجاد می نمایند، یعنی اینکه انسان هایی که شاهد جریان آب رنگین و چرکین در محیط پیرامون خود هستند دچار شوک های روانی خواهند شد و حس زیبایی دوستی آنها صدمه خواهد دید در ضمن بعلت رنگین بودن آنها باعث کاهش نفوذ نور خورشید به لایه های داخلی آب های سطحی گردیده و مانع تداوم پدیده فوق العاده مهم فتوسنتز در آبها خواهند شد.

گرم بودن این پساب ها بعلت فرایندهای مختلف تولید شستشو، آهارگیری، رنگرزی و …. باعث کاهش اکسیژن محلول در آب های ورودی شده و در نتیجه اکوسیستم موجودات زنده بهم خواهد خورد. اثرات زیست محیطی سایر مواد شیمیایی مصرفی نظیر انواع مواد فعال سطحی کاتیونیک، آمفوتر، آنیونیک نانیونیک که به فراوانی در این صنعت مصرف می شود. همچنین ترکیبات آلی کلردار، روغن ها، حلال های آلی، الکترولیت ها و نمک های فلزات واسطه و …. باید بصورت جداگانه بررسی گردند. به نظر می رسد برای جلوگیری از تخریب محیط زیست در مرحله اول باید تمام کارخانجات نساجی اقدام به ساخت تصفیه خانه نموده تا حد امکان از ورود مواد آلاینده در غلظت های بالا به آبراه ها جلوگیری گردد روش های متعددی در این راستا در دنیا اجرا گردیده و در حال عمل و کارکردن می باشد. بدلیل گران بودن روش های تصفیه باید تفکر استفاده دوباره از آب و مواد موجود در پساب ها یعنی بازیابی و دوباره مصرف مواد موجود در پساب ها مورد توجه قرار بگیرد تا بتوان تا حدودی بارهای مالی را بر این صنایع کاهش داده و همچنین مشکلات زیست محیطی ناشی از آن ها را حل نمود. بطور کلی به چهار موضوع در این راستا باید توجه کرد: بازیافت، دوباره مصرف، کاهش مواد آلاینده و اصلاح مواد بازیافتی.

آلودگی در صنایع نساجی و بررسی فرآیندهای تولید آلودگی

مشکل اصلی آلودگی در صنعت نساجی آلودگی آب است هر چند که سایر آلودگی ها نظیر آلودگی هوا ناشی از تبخیر مواد شیمیایی آلی و ورود الیاف کوتاه و پرزها و غیره در نتیجه فرایند مکانیکی به هوای سالن ها و همچنین آلودگی صدا را هم نباید از نظر دور داشت ولی آلودگی عمده و واضح تولید پساب آلوده می باشد که در مرحله اول بازیافت آب و سایر مواد شیمیایی عمل کرده و تغییر شکل داده و عمل نکرده در این پساب از اهمیت بالایی برخوردار هستند و به دلیل اینکه بعضی از این مواد غیرقابل تجزیه بیولوژیکی بوده و در بعضی موارد اصلا قابل تجزیه نبوده و انباشت آن ها در سیستم های آبی طبیعی و مصنوعی مشکل زا خواهد بود. آلودگی های مهم و قابل توجه در صنایع نساجی را به صورت زیر می توان گرو ه بندی کرد:

–  آلاینده های طبیعی (خس، خاشاک، …) روغن ها و گریس ها بر روی الیاف پنبه و پشم.

–  مواد شیمیایی افزوده شده و یا جدا شده در فرایندهای گوناگون.

–  پرزهای الیاف کوتاه جدا شده از الیاف اصلی و منسوجات در فرایندهای مختلف مکانیکی و شیمیایی.

منابع اصلی آلودگی آب در صنعت نساجی

الیاف مصنوعی پشم پنبه ، مخلوط الیاف طبیعی و مصنوعی آهارگیری ،شستشو، رنگرزی ، کربونیزاسیون، مرسریزاسیون ،چاپ، نمدی کردن، سفیدگری ، تکمیل،رنگرزی، تکمیل چاپمواد رنگزا در نساجی یکی از فرایندهای تر می باشد و در صنایع نساجی منشا آلودگی آن فرایند رنگرزی است. رنگرزی یکی از عملیات تکمیل شیمیایی است که به سرعت در حال تغییر می باشد این تغییر نه تنها در مواد رنگزا بلکه در نوع الیاف و همچنین در فرایندهای رنگرزی است. وجود تنوع فوق العاده در مواد رنگزا که تعداد آن هایی که در کالر ایندکس گزارش شده از مرز ۸۰۰۰ نیز گذشته است و تعدادی بی شمار از آن هم توسط کمپانی ها با تغییر جزیی و کلی تولید می گردد که گزارش نگردیده اند بطور کلی هر ساله شاهد تولید رنگزاهای جدید برای رنگرزی الیاف گوناگون می باشیم این تنوع در رنگزاها نکته ای است که درخواست بازار در آن دخالت دارد یعنی روحیه تنوع طلبی جوامع صنعتی و بالا بودن استاندارد جوامع پیشرفته نیاز به رنگزاهای جدید را هر روز بیشتر می نماید. این رنگزاها طوری طراحی و ساخته می شوند که در مقابل عوامل جوی نظیر نورخورشید و نور ماوراءبنفش- ازن- اکسید ازت متبلور در هوا و دیگر عوامل جوی مقاوم بوده و بطور کلی غیرقابل تجزیه و تخریب بیولوژیکی می باشند. به دلیل دارا بودن این خواص کلیه روش های متداول تصفیه کارآرایی لازم را در حذف این مواد از پساب های نساجی را ندارند. در مورد یک رنگزا دارا بودن ارزش رنگی بالا یعنی قابلیت جذب بالا برای الیاف و کالا و همچنین مقاوم در برابر عوامل جوی در عین این که یک امتیاز می باشد ولی وقتی این مواد بصورت جزیی هم در پساب باقی می مانند ایجاد مشکلات محیط زیستی را می نمایند که به آسانی قابل حل نمی باشند. هر چند که امروزه تلاش می شود رنگزاهایی به بازار تحت نام دوست دار محیط زیست ارایه گردد ولی تاکنون چندان موفق نبوده است . بعلاوه مواد دیگر که در حمام رنگرزی به همراه موادرنگزا مورد استفاده قرار می گیرند نیز مشکلات را برای فرایند تصفیه از جمله تصفیه بیولوژیکی ایجاد می نمایند. در این راستا کریرهایی نظیر متیل نفتالین- کلروبنزن ها و دی فنیل، ارتوفنیل و بنزیل الکل ها که برای افزایش سرعت رنگرزی پیشنهاد می شوند بعد از عملیات رنگرزی به پساب وارد می گردند که غیرقابل تجزیه بیولوژیکی هستند و مشکل زا می باشند. به طور کلی می توان گفت که مواد فعال سطحی مصرفی در این فرایند از شوینده گرفته تا انواع مواد فعال سطح گوناگون که برای اهداف معین نظیر امولسیون کننده ها، یکنواخت کننده ها، دیسپرس کننده ها و غیره …. بدلیل غیرقابل تجزیه بیولوژیکی بودن مشکلات عدیده را موجب می شوند. علاوه بر مواد آلی ذکرشده مواد معدنی، اسیدها، بازها و نمک ها و مواد کمپلکس کننده نیز در  پساب ها باقی می ماند و مزاحمت و مشکلات را در فرایند تصفیه پساب های نساجی موجب می شوند و در صورت ورود به آبراه ها موجب صدمات جبران ناپذیر به موجودات آبزی می گردند.

پساب  های رنگین  حاوی مواد رنگزا از دو طریق وارد محیط زیست می شوند:

الف) از طریق ضایعات تولید کننده.

ب) از طریق پساب کارخانجات مصرف کننده.

طبیعت پساب رنگرزی

پساب رنگرزی بسیار پیچیده است و اغلب حاوی طیف وسیعی از مواد رنگزا و سایر مواد کمکی مثل انواع دیسپرس کننده ها، یکنواخت کننده ها، کریرها، نمک ها، اسیدها، قیلیایی ها و گاهی فلزات سنگین می باشند. در مورد هر پساب لازم است موارد سمیت، قابلیت تجزیه بیولوژیکی و قابلیت تجمع در بدن موجودات زنده در نظر گرفته شود. درنقاطی که پساب ها نهایتا به آب های سطحی تخلیه می شوند، لازم است تاثیر مواد شیمیایی بر منابع مورد استفاده آشامیدن، پرورش ماهی، آبیاری مزارع و نوشیدن احشام بررسی گردد. برجسته ترین این مواد شیمیایی مواد رنگزا هستند که علاوه بر تاثیر شیمیایی بر محیط زیست با رنگین نمودن پساب ضمن کاهش زیبایی، با کم کردن انتقال نور و کاهش اکسیژن محلول در آب با جلوگیری از عمل فتوسنتز مانعی جهت رشد ارگانیزم ها می شود.

مواد رنگزا و تاثیر آن ها بر محیط زیست

مواد رنگزایی که در صنایع نساجی مصرف می شوند دارای دو خصوصیت بارز می باشند: اول تمایل جذب برای محدوده ای از زمینه ها و دوم پایداری و ثبات در برابر آب، نور و گازهای مختلف؛ این خصوصیات تاثیرات مواد رنگزا بر محیط زیست را به یک محدوده وسیع گسترش می دهد. همانگونه که قبلا نیز شرح داده شد، در فرآیندهای رنگرزی اتصالات بین مواد رنگزا و لیف به طور ۱۰۰ % برقرار نمی گردد. بنابراین همیشه در مایعات شستشو و یا در آب اضافی فرآیندهای رنگرزی مقادیری مواد رنگزا دیده می شود. میزان جذب مواد رنگزا به نوع، عمق، شید، و روش رنگرزی آنها، نسبت به مایع به کالا و … بستگی دارد. مقادیر جذب شده بین۴۰- ۵۰% ماده رنگزا به عنوان طبقه اضطراری نامیده می شود که شایان توجه می باشد. این مقادیر در رنگرزی سلولز با مواد رنگزای راکتیو به صورت معنی دار ظاهر می گردد. از طرفی مشاهده گردیده که پساب کارخانه هایی که مورد تصفیه قرار می گیرند نیز هنگام تخلیه کاملا بی رنگ نیستند به طوری که میزان مواد رنگزا در پساب تصفیه شده به غلظت و فام آنها بستگی دارد. بعضی از مواد رنگزا نظیر بنزیدین و بتا نفتیل آمین و مواد رنگزای بسیار زیاد دیگری که جهت استفاده برای مواد غذایی و بعضی از مواد رنگزای Asolvent dye, Direct Blue یا لوازم آرایشی بکار برده می شدند مانند هیدروفوبیک سرطان زا هستند.از طرف دیگر مواد رنگزای آزو با کمترین گروه سولفات سدیم در هر طرف از اتصال آزو خطر چندانی برای سلامتی انسان ندارند این نتایج عموما بیان کننده این هستند که این مواد رنگزا آمین های حلقوی سمی تولید می کنند.

پساب های نساجی

صنایع نساجی یکی از بزرگترین مصرف کنندگان آب هستند. در این صنایع به علت تنوع روش های تولید، پساب مختلفی که از نظر کیفیت شیمیایی و از نظر کمیت تفاوت زیادی با یکدیگر دارند، تولید می گردد. صنایع نساجی از جنبه الیاف به دسته های زیر تقسیم می شوند :

۱-  صنایع نساجی استفاده کننده از الیاف طبیعی حیوانی مانند پشم

۲- صنایع نساجی استفاده کننده از الیاف طبیعی گیاهی مانند پنبه

۳- صنایع نساجی استفاده کننده از الیاف مصنوعی

۴- صنایع نساجی استفاده کننده از الیاف طبیعی و مصنوعی

مهمترین موادی که در صنایع نساجی مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

۱- اسیدهای مصرفی و آلی مثل سولفوریک اسید و استیک اسید.

۲- مواد قلیایی مانند سود و پتاس.

۳- مواد سفیدکننده مانند آب اکسیژنه و ترکیبات کلردار.

۴- املاح اسیدهای معدنی مانند سولفات سدیم و کلرید سدیم.

۵- مواد آهاری مانند نشاسته و پلی وینیل الکل.

۶-انواع رزین ها، حلال های آلی، مواد فعال سطحی، مواد رنگزا و سیلیکات ها.

مسائل مربوط به پساب به دلیل استفاده از مواد پیچیده می شود. این مواد با وجود اینکه از لحاظ سمیت نقش مهمی را دارا نمی باشند، در لیست مواد مشکل زا آورده می شوند، حتی مواد بی ضرر مانند سولفات ها نیز جزء مواد مشکل زا هستند چراکه بر جداره های سیمانی اثر منفی دارند.

همانطور که ملاحظه می شود با توجه به تنوع مواد اولیه مصرفی در صنعت نساجی باید انتظار داشت پساب حاصل از این صنایع از کیفیت بسیار پیچیده ای برخوردار باشند به همان مقدار تصفیه آن نیز با مشکلات زیادی در مقایسه با تصفیه پساب شهری و دیگر صنایع روبرو خواهدبود.

انواع پساب های نساجی

مهمترین مراحل تولید صنعتی در نساجی و پساب های تولیدی در هر قسمت به شرح زیر می باشند:

۱) شستشو: پساب حاصل از شستشوی مواد اولیه نساجی (مانند الیاف پشم، پنبه و الیاف مصنوعی) یکی از آلوده ترین پساب های تولیدی در این صنعت می باشد. در این پساب موادی از قبیل خار و خاشاک، چربی و روغن، واکس، شوینده ها، اسید یا قلیا و مواد بیولوژیک دیده می شوند. پساب شستشو در نساجی نه تنها از آلودگی خیلی بالایی برخوردار است، بلکه از نظرکمیت نیز قابل توجه است

۲) سفیدگری: پساب های سفیدگری محتوی باقیمانده مواد سفید کننده مانند ترکیبات کلردار و آب اکسیژنه است و مواد اکسید کننده، قلیایی و اسیدی نیز در این پساب ها دیده می شود.

۳) مرسریزاسیون: پساب این مرحله که فقط بر روی الیاف سلولزی با استفاده از سود یا آمونیاک تولید می گردد به شدت قلیایی است.

۴) رنگرزی: چون مواد رنگزای مصرفی در صنایع نساجی بسیار متنوع هستند و ترکیب آنها نیز در حال تغییر بوده و ترکیبات جدید مواد رنگزا نیز در نساجی بکار گرفته می شوند، پساب رنگرزی از نظر کیفیت شیمیایی ترکیب پیچیده ای دارد و این پیچیدگی باعث گردیده که تصفیه آن نیز با مشکلاتی مواجه شود.

بعضی از انواع مواد رنگزا حاوی ترکیبات فلزی مانند مس، کروم، کبالت و غیره هستند که وجود آن ها در پساب رنگرزی بر پیچیدگی تصفیه آن می افزاید. در اکثر موارد لازم است جداسازی کروم از پساب ها را قبل از اختلاط پساب رنگرزی با سایر پساب ها انجام داد و مخصوصا از ورود کروم به قسمت تصفیه بیولوژیکی جلوگیری کرد.

۵) چاپ: این پساب محتوی مقادیر زیادی مواد رنگزا و انواع رنگدانه هاست، منابع اصلی تولید پساب چاپ، شستشوی شابلون ها و شستشوی مواد رنگزا و رنگدانه های باقیمانده بر روی منسوجات است.

۶) تکمیل: در قسمت تکمیل معمولا از انواع آهار نشاسته ای، مواد ضد آب، ضد آتش، ضد بید، و مواد آنتی استاتیک استفاده می گردد و مقادیری از این مواد همواره در پساب تکمیل وجود خواهند داشت. پساب تکمیل همانند پساب رنگرزی و چاپ از تنوع زیاد مواد موجود در آن برخوردار است.

ممکن است مراحل دیگری نیز علاوه بر موارد ذکر شده در صنعت نساجی وجود داشته باشند ولی مهمترین فرآیندها در تولید پساب همان هایی هستند که در بالا ذکر شدند.در بین هر یک از مراحل نام برده بالا معمولا یک مرحله شستشو قرار دارد.

کیفیت پساب های نساجی

معمولا در پساب نساجی موارد زیر دیده می شود :

۱- رنگزاهای پیوند نداده با الیاف که قبلا مورد بررسی قرار گرفتند.

۲- مواد معلق که ممکن است ناشی از مواد اولیه شیمیایی بکار رفته در صنعت نساجی باشند. مواد معلق در پساب نساجی به صورت ریز و در برخی موارد درشت و کلوییدی دیده می شوند و در اکثر موارد رنگزای باقیمانده در پساب را نیز شامل می گردند.

۳- BOD : مانند پشم و پنبه و یا مصرف مواد رنگزای مختلف و باقی ماندن قسمتی از آن ها در پساب حاصل می شود.بسته به نوع مواد اولیه مصرفی در روش های نساجی مقدار آن بسیار متفاوت است و به طور معمول BOD  در پساب شستشوی پشم وجود خواهد داشت. گاهی اوقات بیشترین مقدار BOD  پساب های ناشی از شستشوی منسوجاتی است که با بعضی از انواع مواد رنگزا رنگرزی شده اند.

۴- درجه حرارت: اغلب پساب های تولیدی صنایع نساجی بالا است؛ حرارت بالا ممکن است مانع فعالیت مناسب باکتری ها در تصفیه بیولوژیکی پساب گردد. از این رو تعدیل حرارت پساب قبل از هر عمل تصفیه ای ضرورت دارد.

۵- ازت و فسفر در پساب نساجی حاصل از مصرف مواد پاک کننده است. ازت ممکن است به عنوان ترکیب مواد رنگزا نیز موجود باشد که از طریق شستشوی منسوجات رنگرزی شده داخل پساب می شود. وجود ازت و فسفر در پساب نساجی از نظر بهبود روش های بیولوژیکی از اهمیت خاصی برخوردار است؛ چنانچه مقادیر این مواد در روش تصفیه بیولوژیکی از نظر فعالیت حیاتی باکتری ها کافی نباشد، افزایش مصنوعی آن به محیط تصفیه پساب ضروری است.

۶- فلزات سنگین ممکن است در پساب های نساجی که برای رنگرزی از مواد رنگزای محتوی فلزاتی نظیر کروم و مس استفاده می کنند دیده می شود. چون ورود این مواد در واحدهای تصفیه بیولوژیکی باعث مسمومیت باکتری ها خواهد شد، لذا حذف و یا کاهش آن ها در پساب رنگرزی یا مخلوط پساب ها ضروری به نظر می رسد.

۷- اسید و قلیا نیز در بعضی شرایط رنگرزی در نساجی به کار می روند و ورود آن ها به پساب هایی که از شستشوی منسوجات بدست می آیند اجتناب ناپذیر است؛ بنابراین تنظیم pH پساب قبل از عملیات تصفیه باید انجام گیرد.

۸- مجموع املاح محلول در پساب های نساجی که در فرآیندهای خود املاح اسیدی یا قیلیایی به عنوان مواد اضافه می شوند یا به علل دیگر اضافه می شوند بالاست.

مراحل تصفیه پساب

بر اساس تجربیات موجود در اکثر موارد پساب های نساجی در سه مرحله مورد تصفیه قرار می گیرند: تصفیه مقدماتی، تصفیه ثانویه و تصفیه پیشرفته.عبارت مقدماتی (اولیه) مربوط به اعمال تصفیه فیزیکی، ثانویه مربوط به اعمال تصفیه شیمیایی و بیولوژیکی و مرحله سوم مربوط به ترکیب هر سه روش می باشد. باید یادآور شدکه این عبارت اختیاری بوده و در اکثر موارد بی اهمیت می باشد.

عملیات معمول در تصفیه مقدماتی شامل سرند کردن، یکنواخت سازی می باشد که در نتیجه آن یک جریان با بار هیدرولیکی، آلودگی و حرارتی ثابت و تنظیم  pH به مجاری فاضلاب تخلیه می گردد. در صورت تخلیه پساب در آب های سطحی یا چاه ها علاوه بر عملیات فوق، انجام تصفیه تا رساندن سطح آلودگی به محدوده ای که خطری برای محیط زیست تلقی نشود، الزامی است. این عملیات را تصفیه ثانویه می نامند.

تصفیه ثانویه حداقل درجه ای است که در ارتباط با تخلیه پساب تصفیه شده به آب های سطحی اخیرا توسط سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا تاکید و مورد قبول واقع شده است. در نتیجه به خاطر انبوه فراوان لجن تولید شده و به خاطر شرایط جدیدی که باید برای تصفیه فاضلاب به کمک زمین و استفاده مجدد از فاضلاب در نظر گرفت، مطالعات گسترده ای در مورد دفع پساب و لجن صورت گرفته است. بعلاوه به خاطر بالا رفتن سطح تصفیه و نیاز شدید زمین های بایر به آب، انتظار می رود که به استفاده مجدد از پساب تصفیه شده تمایل بیشتری نشان داده شود.

با توجه به مطالعات انجام شده روی پساب های نساجی این پساب ها از لحاظ ماهیت ، حاوی هر دو نوع ماده قابل تجزیه بیولوژیکی و غیرقابل تجزیه بیولوژیکی می باشند. با توجه به اینکه فرآیندهای شیمیایی تصفیه پساب اغلب گران هستند و اینکه در تصفیه بیولوژیکی علاوه بر اکسیداسیون، برخی از آلاینده های پساب در اثر جذب و هضم بیولوژیکی قابل حذف هستند، روش های تصفیه بیولوژیکی به صورت جز لاینفک تصفیه ثانویه درآمده است. از طرفی به دلیل وجود موادی از قبیل رنگینه ها که غیرقابل تجزیه بیولوژیکی هستند، تصفیه بیولوژیکی به تنهایی برای رسیدن به محدوده قابل قبول برای دفع کافی نمی باشد. به عنوان روش مکمل تصفیه بیولوژیکی، تصفیه شیمیایی (انعقاد و جداسازی) مجددا به دلیل قیمت ارزان و قابلیت های زیادحذف آلودگی ها مورد استفاده قرار می گیرد.

مشخصه تصفیه های پیشرفته، بالا بودن هزینه های اجرایی و کاربردی و حذف تقریبا کامل آلاینده های موجود در پساب می باشد، به طوریکه پساب عبوری از این فرآیندها قابل استفاده مجدد خواهد بود. به علت هزینه های بالا، این فرآیندها در آخرین مراحل تصفیه قرار می گیرند تا حتی الامکان آلاینده ها با مکانیزم های ارزان تر حذف شده باشند. این فرآیندها شامل جذب توسط کربن فعال، اکسیداسیون شیمیایی (محلول کلرین، ازون و هیدروژن پراکسید)، فرآیندهای غشایی (اسمز معکوس، اولترافیلتراسیون، نانوفیلتراسیون و میکروفیلتراسیون)، تعویض یون و تصفیه الکتروشیمیایی می باشد. در برخی از جوامع، تصفیه خانه ها بگونه ای طرح ریزی و استقرار یافته اند که بخشی از پساب تصفیه شده را بتوان در زمین به طرق مختلف از جمله آبیاری، استفاده به عنوان سیستم خنک کننده تاسیسات صنعتی و تغذیه سفره زیرزمینی تخلیه نمود، انتظار می رود این تمایل در آتیه بیش از پیش مد نظر باشد. واضح است در بسیاری از جوامع که آب های تازه موجود تکاپوی نیازهای ضروری را نمی کند، آب های یکبار مصرفی که از تاسیسات شهرها جمع آوری شده نباید به عنوان فاضلاب تلقی گردند، بلکه باید به عنوان یک منبع جدید بدان  نگریست. در صورتیکه در سایر نقاط کشور این کمبود آب احساس شود، این ایده بیشتر جامه عمل به خود می پوشاند.

روش­های حذف رنگ در فاضلاب نساجی

 انعقاد و لخته سازی

فرایند انعقاد با اینکه باعث کاهش جزیی رنگ از فاضلاب نساجی می­شود اما به طور گسترده­ای برای حذف رنگ و COD مورد ارزیابی قرار گرفته است. این فرایند به شدت تحت تاثیر  pHو نوع لخته سازی در طول فرایند انعقاد است. فرایند انعقاد با کاهش پتانسیل زتا در سطح ذرات سبب تجمع ذرات لخته یافته در طول فرایند می­شود. به علت محلول بودن اکثر رنگزاهای نساجی، استفاده از مقدار دوز منعقد کننده نیز افزایش می­یابد و باعث افزایش هزینه نیز می­شود. همچنین بازیابی ماده منعقد کننده بسیار مشکل و هزینه­بر است و در نهایت باعث افزایش جامدات محلول در پساب می­شود. استفاده از منعقد کننده­های متداول از جمله آلوم، سولفات فرو و PAC برای حذف رنگ از فاضلاب نساجی مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین کلرید منیزیم نیز به عنوان منعقد کننده برای رنگزدایی با مکانیسمی بر اساس خنثی سازی بار مورد استفاده قرار گرفته است.

   روش­ های بیولوژیکی

   روش‌های الکتروشیمیایی

فرایند­های الکتروشیمیایی روش­های بسیار مناسب برای جلوگیری و تصفیه و پالایش آلودگی­ های زیست محیطی می­ باشند. در سه دهه اخیر تلاش­ های بسیاری برای ارتقا فرایندهای تصفیه با فرایندهای الکتروشیمیایی برای حذف آلاینده­ های خطرناک در محیط­ های آبی شده است. مهمترین مزیت این تکنیک­ ها سازگاری با محیط زیست است. به این دلیل که واکنشگر اصلی در این فرایندها تنها الکترون­ ­ها می ­باشند. بنابراین از این روش­ ها به عنوان فرایند پاک یاد می­ شود. از دیگر مزایای این فرایندها می­ توان به تطبیق پذیری این فرایندها در شرایط مختلف ذکر کرد. همچنین عدم به کارگیری مواد شیمیایی به طور مستقیم نیز از مزیت های این روش است.  برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد روش انعقاد و شناورسازی الکتریکی به عنوان روش الکتروشیمی پیشنهادی شمیم شریف اینجا کلیک کنید.

نتایج تصفیه فاضلاب نساجی شمیم شریف

نتایج تصفیه فاضلاب نساجی شمیم شریف

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *